Evaluar

Bago matapos ang kada taon, ang mga agencias de gobierno nagkokondusir kan saindang kanya-kanyang “year-end evaluation” o sa Pilipino, taunang pagsusuri. Garo sana ma-exam ano? Ano ang sinusuri o ine-evaluar? Siempre performance o mga nahaman na trabaho segun sa mga targets o obheto kan opisina.

Ano ang basehan kan pag-evaluar? Sa gobierno may inaapod kitang PPA’s, ang boot sabihon kan acronym ini iyo ang “Programs, Projects, and Activities” na hale sa AIP o Annual Investment Program kan kada opisina. Ang gabos na inalokaran budget kan lokal na gobierno tanganing maipaabot ang serbisyo asin asistensya sa mga nangangaipo sa kung ano man na sektor kan sarong ciudad man o municipio.

Ang saro pang sukol na puedeng pagbasehan iyo ang mga criteria na tinao kan sarong ahensya. Igua nin standard o mga panundon na tinatao o ang pirmi tang pinagkukumparahan, ang baseline. Ang baseline iyo ang datos kan mga enot na nahaman na trabaho. Ini ang sukol kung naaabot o nalalampasan kan sarong opisina ang mga obheto na ibinugtak bago magpoon ang sarong taon.

Segun sa mga trainings na inatendiran ko manungod sa “monitoring and evaluation”, igua ko pirming nababasa, mga quotes na hilig kan mga resource persons o mga speakers – “if you can’t measure it, you can’t improve it.” Ang mga bagay na dai kayang sukulon, dai kayang pa-urogon.”

Maogmang iheras ang bareta na may nagkakapirang premio marerecibe ang opisina asin ang agri-fishery council kan Naga. Dai na muna ko mataong detalie ta dai pa narecibe ang mga nasabing awards. Nagpoon makarecibe liwat nin mga national and regional awards ang opisina asin ang ICCAFC kan 2024. Ini parsyal na refleksyon kan ginigibo kan opisina sa padagos na pagserbi sa mga paraoma asin mga parasira asin kapasidad magdangog sa boses ninda.

Siring sa mga grading nareresibe kan kita nag-eereskwela, bako ini ang buong sukol kan kakayahan kan sarong estudiante kundi may iba pang aspeto arog kan extra-curricular activities, pakikisalamuha sa teacher asin mga kaklase, ang atitud o ugali kan aki.

Sa opisina, ang kasibutan bako man sukol nin pagiging produktibo. Garo si pagiromdom sa mga management classes kan pagkakaiba kan effectivity sa efficiency. Ang efficiency, paggibo kan mga bagay sa tamang paagi o doing things right. Pag sinabing effectivity, ang paggibo kan tamang bagay o decision, doing the right thing. Ang efficiency sa lado nin economics, input over output, ang pinakadakul na nahaman gamit ang limitadong resources, materiales o oras man iyo ang pinaka-eficiente, digdi masusukol ang pagiging produktibo.

Ang mga premio o pagbisto bako man eksaktong sukol kan buong performance kan sarong agencia o opisina, dakul pang ibang pagbasehan. “Beyond numbers and figures” ang sabi ngani kayan. Limitado man na sukol, ining mga awards na ini, sabi ni James, sarong empliado sa City Planning and Development Office (CPDO), saro ining paagi nin pag-evaluar gamit ang criteria kan institusyon o kan “award-giving body”.

Ang pagpaabot kan samuyang “Congratulations!” sa mga indibidwal na makakarecibe kan awards para sa taon na ini. Ipadagos ta ang marhay na gibo asin gawe, bako sana sa trabaho kundi sa buhay. Kung may mga bagay kitang papagalan o paggugulan kan oras, duman kita sa paggibo kan tama asin paggibo kan trabaho o mga bagay sa tamang paagi.