Istorya Ni Lolo Inggo

An mga gurang kaidto, mestiso asin haralangkaw, ta igua sindang dugong Kastila alagad dai nanggad aram ni Lolo Inggo kun Kastila an saiyang mga magurang basta sinda haralangkaw asin mga mestizo man. Mas nagtutubod si Lolo Inggo na puro siyang Pilipino ta siya pobre bakong arog kan mga kastila na darakula an mga harong asin kadakol nin hacienda. Namundag si Lolo Inggo sa Naga kan 1908 asin nagadan sa edad na 80 kan taon 1988. Kan siya Soltero pa, guapo asin magayon an tindog. Inot niyang napangagom si Nena na tubong Baras Canaman, sarong balo na iguang tolong aki, sarong lalaki asin duwang babae. Sa saindang paginagoman, nagka igua sindang aki na iyo si Pablo na inataman kan saiyang Lola Maria nag ikan sa mga familyang Bernardo. Sadit pa si Pablo kan magkasuwayan sinda Inggo asin Nena sa rason na pinag iisogan ni Inggo an mga aki ni Nena. Nag agom liwat si Inggo, sa sarong Natalia na tubong Talidtid Canaman. Sinuwerte si Inggo sa saiyang Negosyo na Carneseria, sa mercado kan Naga na ang lugar harani sa Naga River. Sinda Inggo asin Nena nagka igua nin 10 aki, iyo sinda Rafaela, Magdalena, Corazon, Vitoriano, Francia, Profesia, Maria, Veronica, Teresita, asin Junior. An familia kan ina ni Lolo Inggo na gikan sa mga apelyidong Bernardo iyo an iguang pag rugaring, mala ta kan namamaaram na si Lola Maria , itinaram niya sa saiyang padangat na makuapo na si Pablo, na an mga nakarolyong titulo nin daga na nakasuksok sa bilog na kawayan, kutana para ki Pabo, kaya lang sadit pa siyang aki tanganing sarayon an mga titulo nin daga. Dai na maipaliwanag ni Lolo Inggo kun papano nawaran an saindang mga kadagaan, sagkod na an saindang pinaka dakulang harong sa lugar na iyo ang ginigibong baylehan kan mga organisasyon naipabakal sagkod na sinda nag iistar na sana sa sarong kubo. Naging balo si Lolo Inggo asin an solamenteng nagbabantay saiya iyo si Teresita. Namuhay si Lolo Inggo sa kadikit na venta kan saiyang pig tetiendang kandila sa may hagyanan kan San Francisco Church. Asin sa hagyanan na iyan, nasumpungan siyang mayo na nin buhay kan Octobre 1988. Kan siya nabubuhay pa, igua siyang magayon na istorya, ini an manonongod ki Col Kobayashi, sarong Japanese commander na naasign sa Santa Cruz Barracks. Sindang duwa ni Kobayashi pirmeng magka ibahan sa pagsimba tuyong Domingo sa Naga Cathedral. Si Lolo Inggo an sarong testigo na kaidtong panahon iguang maboot na hapon sa Naga na iyo si Commander Kobayashi. Sa saiyang pagtienda nin kandila, pig sasambit niya an pangaran kan saiyang mga aki na dai na niya aram kung yaon sain na nag iistar ta igua nang kanya kanyang familya, asin an saro sa saiyang ikinamundo iyo an pagka wara kan aki niyang si Corazon, na nagpa aram mapa Manila kan mga decada 60, alagad ini dai na nanggad nagbuelta. Saro pa sa saiyang aki na si Veronica, ultimong nahiling sa Manila na maation asin kulang na sa pag iisip. Maboot si Lolo Inggo, asin an pagtienda nin kandila sa San Francisco Church saiyang ginusto ta harani siya sa kagurangnan.