Kaayusan sa Kasamukan

Sa mga nakaaging istoria ko, nasabi ko na kadto na ang enot kong trabaho pakagraduar college sa Cabiao, Nueva Ecija sa sarong permaculture farm. Duman ako pindara kan dati kong superior sa Pahinungod, ang volunteer corps kan samong unibersidad sa Elbi. Halos duwang bulan ako duman nagtrabaho, dai man naglawig ta medio narayuan ako sa lugar.

Dakul man akong nanudan duman, ang totoo kayan, saro sa mga tinutulod kong paagi o sistema nin agrikultura sa halawig nang panahon iyo ang permaculture. Dai man ako nalingaw kan mga kaaraman na aplikable sa halos gabos na uma, tanuman o mga hayupan.

Mas aramon ta ngonian kung ano ang permaculture asin kung tano ini napapanahon na gawe o pilosopiya nin pagprodusir kan satong kakanon.

Ang permaculture hale sa duwang tataramon na permanent asin agriculture o permanent asin culture na boot sabihon sarong pilosopiya o sistema nin pagdisenyo sa pag-uma na yaon sa pag-arog kan dalagan kan kalikasan. Hinihiling asin inoobserbaran ang “patterns of nature and ecology” asin inaarog o inaaplikar sa uma.

An direksiyon kan nasabing pag-arog iyo ang pagpundar nin sustenido, mauswag, asin may benepisyong agroecosystem.

May tolong core ethics ang permaculture. Enot, pangangataman sa daga (care for the earth). Sa mga nakaaging surat ko, nasabi ta na ang daga sarong buhay na bagay (living thing) dahil ini ang istaran kan mga organismong nakakatabang sa satong mga tanom. Ang pagpakarhay, pagpakusog pagpreservar kan salud kan daga (soil health) iyo ang enot na lakdang bago maging aktibo liwat ang ecosystem sa kadlagan, asin mga sulog nin tubig.

Ikaduwa, pangangataman kan tao (care for people). Ang boot sabihon kaini, kitang mga tao asin ang binalehan tang komunidad nakikinabang asin nakakakua para masimbagan ang mga pangangaipo sa kakanon, erokan, asin suporta sa salud. Kung ang agrikultura sarong kabuhayan o negocio, dapat sana man na ang enot na ma-enjoy kan kita, iyo ang nagpagal asin naghigos.

Ang pangtolo, patas na pagheras (fair share) na maoobserbaran sa paglimitar sa sobrang pagkonsumo asin paghiras nin labing ani o rekursos para sa gabos. Harayo in isa dinadanas kan satong mga paraoma sa presente, ang pagkalugi dara kan hababang presyo kan saindang produkto sa panahon na igua nin surplus o sobrang suplay sa merkado. Kaya igua kita nin responsableng produksyon asin pagkonsumo.

Ang tolong core ethics kan permaculture naluwas sa disenyo kung saen maoobserbaran ang doseng (12) principio kaini. Pasadahan ta lang madali, 1. Observe & Interact 2. Catch and store energy 3. Obtain a yield 4. Apply Self-Regulation & Accept Feedback 5. Use & Value Renewable Resources 6. Produce No Waste 7. Design from Patterns to Details 8. Integrate Rather Than Segregate 9. Use Small & Slow Solutions 10. Use & Value Diversity 11. Use Edges & Value the Marginal asin 12. Creatively Use & Respond to Change.

Halawig ang dose para saro-saroon ta sa ngonian. Gibohon ta lugod, na sa mga masurunod na kolumn, saro hanggang tolong principio totokaron ta.

Balikan ta ang istoria nin Creation sa Biblia. Kan krinear kan Mahal na Dios ang kinaban, mayo man sinabi na sa hardin kan Eden igua nin rice area, corn area, plot nin mga gulay, narra zone, asin suruway suway na ektarya para sa iba-ibang kahoy.

Ang disenyo kan enot na semana nin pag-gibo, haralo, diversified kaibahan na ang mga hayop, insekto asin kitang tao- ang tagapangataman kan kinaban. Siring sa kadlagan na buelong naghuhurulog ang dahon asin nagpapadagos ang buhay. Mayo nin parasigid sa kadlagan, ang dahon na nahulog bakong ati kundi sarong natural na bagay na mabalik sa daga bilang pataba. May kapadagusan ang siklo mga bagay

Masamok sa madaling sabi. Masamok alagad igua nin kaayusan (order in chaos), iyo ini ang rarom kan kapangyarihan kan Kaglalang, na dai maaarok kan isip kan tao. Ang gabos na nilalang may pakinabang asin may papel na gibo o katongdan.

Kung may mga kahapotan o mga bagay na bakong malinaw asin kaipuhan i-klaro, i-email sana nindo ako sa ernest.asence@gmail.com