Lawgaw

Consistency is the key. Garo si sarong amigo kong may kaya, may kaya-bangan man talaga. Kinumusta siya nin sarong kabisto sa trabaho na namarapara, nahiling niya sarong aldaw sa centro. Kan kinumusta siya ang simbag niya, “uya, dai na mapugolan ang pag-asenso!”. Dai nakagirong si kabisto niya sa simbag niya, siguro nakaiba ang tataramon sa makusog na duros na dara kan simbag kan sakong amigo. Si ngirit sa saiyang lalawgon napara, dai man nagaba kundi nawara. Luminupad ang mga tataramon asin napalid ang ngirit.

Si amigo mi man lang nag-istoria kan ma-consuelo niyang engkuwentro, naghahara-hagalpak sa ngirit kan saiyang istoriang pang-harambugan. Totoong may kayabangan pero nahihiling na nag-aasenso man talaga siya. May inuuma siyang daga, ginagamit ang makabagong teknolohiya arog kan makinarya asin mga agrochemicals para maglangkaw ang ani. Teknikal asin siyentipiko ang saiyang mga paagi nin pagprodusir nin paroy asin iba pang mga pananom.

Ang gaweng teknikal asin siyentipiko, karkulado ang mga bagay na kayang kontrolon, eficiente asin halangkaw ang posibilidad nin marhay na kita. Sarong marhay ehemplo ang tanuman kan amigo mi, na may kita sa pag-uma, kaipuhan sanang mahiling asin padalaganon ini bilang sarong negosyo na kaipuhan tultol na pagmanehar asin tamang mga paagi pag-abot sa aktwal na mga gibohon.

Bihira sa sektor ang may arog kaining istoria. Mas dakol nagsasabi na lugi sinda ta mahal ang abono, asin sa paroy na saindang inani, hababa ang presyohan pag benta kaini. Si istoria samo ni amigo, mas marhay na bagason na sana ang paroy, ta mas may kita.

Hinapot ko kung tano dai binabagas kan mga paraoma ang saindang paroy, malinaw ang saindang simbag, mayo nin sarayan na bodega asin dagdag gastos pa ang pagbunag. Marhay pa na maibenta na tulos, asin sa iba, bayad na ini sa saindang inutang na kapital.

Lawgaw ang dalagan kan mga bagay pag abot sa sektor nin pag-uma asin pagsisira. Yaon ang pagtanom alagad kulang ini, dakul pang mga bagay ang kaipuhan ikonsiderar. Garo tren haleng Bicol pa Manila, dai mahaman-haman.

Para maayos liwat ang dalagan kan sektor, sana igua na kita nin lokal na produksyon kan abonong ginagamit ta sa pagprodusir nin kakanon asin mga pananom, siring man sa feeds o bahog kan mga hayop. Pag lokal ang produksyon dapat mas barato ang presyo. Mas pang mabarato kung yaon na kita sa paggamit kan food waste, biodegradable and agribio waste bilang materyales sa paggibo nin natural na abono. Ang inaangkat na abono mahal ta nagbabiyahe pa hale sa ibang nasyon.

Isipon ta kung cincuenta porciento kan satong abono, si prinodusir sana sato. Dakulang tipid ini.

Padikit-dikit makakabawi ang paraoma asin parasira.

Tanda nindo ang mga linya kan mga magurang sa halawig nang panahon? Dai man giraray nagbabago. Yaon itong mga linya nin tataramon nin may halong uyam. Kung ang pigparayamyam mo ngaya, itrinabaho mo na, tapos ka na kuta. Kung si pigparadaldal mo nagduman ka na sa tindahan, di nakabalik ka na kuta. Kung si itinurog mo, trinabaho di kuta magaya-gaya ang aldaw mo ta may sueldo. Kung inipon mo ang ginagastos mo sa paborito mong bisyo, di nakapundar ka na kuta nin negocio o harong.

Bayae sana, bago man ako nagtatagasurat-surat may mga nakalatag na kitang direksiyon sa sektor. Sarapna na muna, ta patapos na naman lang ang aldaw, o mapoon pa sana. Depende sa kung anong oras mo ini binasa. Awot pa, mapalid man lugod kan duros ang kalawgawan kan mga maarabot pang aldaw.