Maghapot kita ki Father

Dear Father Bill,

Ngunian na lakop na an Artificial Intelligence (AI), ano an mga dapat tandaan? Saen mahanap nin giya an naggagamit kani?

An minagalang, Lea

Dear Lea,

Tamang-tama an kahapotan na ini huli ta kan Mayo 25, 2026, ipinaglansar kan Santo Papa, Leo XIV, an saiyang pinakaenot na encyclical letter na "Magnifica Humanitas." An katuyuhan kaini iyo na mairayo an tawo sa mga nakakapurisaw na epekto kan "Artificial Intelligence" (AI), "Digitalisation," "New Technological Capabilities" asin iba pa. An mga ini pwedeng magdara nin kapahamakan o peligro sa katawohan, arog baga kan mga desisyon na automatik na, dai na pinag-iisipan. An kapangyarihan naka-pokus na sana sa pribadong mga kamot, asin pagkawara kan kontrol sa kamot nin tawo. Kaya an dakulang kahapotan: Ano an direksyon na satong pipilion bilang mga indibidwal asin sarong communidad nin katawohan?

Duwang dalan an pwede tang pilion: Babel o Jerusalem. Sa direksyon nin Babel mahihiling ta an katawohan na mayong Dios, an pagkakapareho kan gabos, asin pagkawara kan dignidad nin mga tawo. Mas eenoton pa an ganansya kisa sa karahayan kan katawohan. An tawo saro na sanang datos asin mas madakula an paglakop kan dai pagkapantay-pantay.

Sa dalan nin Jerusalem, an Dios an nasa tahaw. An pagkakaiba kan lambang saro iyo an pinaghahalean nin kayamanan. An pagigin magturugang asin pagpatinarabang-tabangan iyo an burabod kan kusog nin lambang saro. Sa dalan nin Jerusalem, an pinaka-prinsipyo iyo na makahaman nin sarabay o iribaiba. Ini mabibilog kun igwa nin padagos na pag-orolay, pagdangog, pag-ako kan lambang saro, asin ihineras na responsabilidad.

Dawa yaon na kita sa panahon nin AI, mayo nin siisay man na tawo an kayang darahon an mga hamon na inaatubang kan kinaban. Kaya apat na elemento an kaipuhan tanganing magin marhay an futuro kan kinaban: relasyon sa Dios, pag-ako kan limitasyon nin tawo, makiheras sa mga responsabilidad, asin maggamit kan lenguaje na nagdadara nin pagkasararo. An AI sarong tanda nin pag-asenso sa teknolohiya, alagad dai dapat kaini hamakon an papel na ginagampanan kan lambang tawo asin an capacidad kan isip asin puso. Siring man, dai man logod maraot kaini an pakidumamay/pagmalasakit asin spiritwal na paggiya kan Simbahan.

An minagalang, Fr. Bill

* * *

Email me at: billparisadmu@gmail.com