Marhay na Gawe

Kan ako college pa, may mga nabisto akong mga Hapones kadto. Parte kan exchange program, may lampas sarong taon sinda mag-clase digdi segun sa saindang kurso sa unibersidad ninda sa Japan.

Si Kosuke-san saro sa mga nabisto mi na nadestino sa dorm na dinadagusan mi kadto. Sarong praktikal na tao, ta malang kang minsan na calenturado ako kadto, nagbisita sa cuarto may dara-darang bulong asin kakanon. Normal na magpasalamat sana sa ginibo niyang karahayan alagad nagsimbag siya, “No, no, do not thank me, please just do the same when I get sick.”

Iba man. Sa sato, bilang mga Pilipino, utang na boot ang kultura na naoobserbaran asin sinusunod ta, sainda utang na boot man pero obligado ka asin garo may kontratang verbal. Mayong pasikot sikot. Direkta, dai ka magpasalamat, pag ako nag-helang, iyo man ang gibohon mo. Malinaw.

Saro sa mga naobserbaran mi kadto na enot ko man nahiling kan kami harampangan sa lamesa para magkakan, garo siya nagpapangadie asin may sinasabing sarong tataramon, hinapot mi kung ano sinasabi niya, siring man sa mga Japanese na pelikula o mga anime na nadadalan ta, sabi niya, “Itadakimasu.”

Kan hinapot mi kung anong boot sabihon kan tataramon, sabi niya, “It means thank you for the food.”. Sa sarong documentary na nadalan ko, ang dakit-taramon kan tataramon, “I humbly receive.” Nireresibe nin may kapakumbabaan hale sa gabos na nagcontribuer sa paggibo kan kakanon hasta makaabot sa hapag, hasta ma-konsumo ini. Ta ang kakanon hale sa mga buhay na bagay mag-tinanom man o hayop asin ang relasyon kaini sa tao.

Iba man. Kadto dai ko nahiling ang kakanon sa perspektibang ini. Igua nin nagtanom, may inani, may pambakal, di may kakanon. Naiisip ko sa proseso, value chain. Magpoon sa inputs hanggang makaabot ang produkto sa end-user o consumers. Kulang nin spiritual na aspeto ang hiling ta minsan sa satong kakanon sa aroaldaw, kundi produkto sana na binabayaran kan satong pinagalan na sueldo.

Kan nakaaging semana, nag-atendir ako nin kasal kan sakong pinsan asin sa reception ninda igua nin setup nin mga prutas asin gulay. Pang giveaway sa mga guests ninda. Nakikasal na, nanaod pa. Si saro kong tiyoon ogmahon, garo daa Kadiwa sa reception.

Sarong marhay na gawe ang ginibo kan bagong kasal. Giromdom ko sa sarong sermon na haloy ko nang nadangog, ang pinaka madaling paagi para maipahiling ang pag-apreciar asin pagpasalamat sa naresibeng regalo, iyo ang paggamit kaini. Halimbawa, relo, gamiton ini aroaldaw hanggang siempre sa panahon na naraot man o dai na naggagana.

Malinaw, saro man na paagi nin pagpahayag nin pagpasalamat asin pag-apreciar kan satong mga paraoma o mga paratanom ang pagbakal asin pagkonsumo kan saindang produkto. Maglaag pang-giveaway sa reception sa kasalan. Maging kultura man lugod ang gaweng ini sa mga kasal.

Ang tataramon na “agriculture” hale sa duwang Latin na tataramon. Enot, “ager” na ang boot sabihon “daga” o “soil” asin ang ikaduwa, “cultura” na ang boot sabihon pag “cultivar” o pagbungkal. Sa daga nagpoon ang satong pagkakan asin sa paraomang nagbubungkal kaini. Ang pagpasalamat asin pag-apreciar sainda nahihiling sa aksyon kan lambang saro. Asin ini sarong marhay na gawe.