Panicuason

Namamarong pang “pitong biernes” ang sakuyang mga muro habang sinusurat ko ining kolumn para ngonian na semana. Hale ako sa sarong boodle fight nin grupo na natapos pa sana kan saindang trabaho sa “lawa at binhi” project kan DSWD. Ang “pitong biernes” iyo ang bansag sa mas bistado tang dinailan. Si linuwag duman sa boodle fight nakalaag sa mangko ta sawsawan daa nin Indian mango.

Sa boodle fight, ang gawe na sinusunod, “tungod mo, kakan mo”. Kan kami nagpoon na, nahiling ko si mangko kan dinailan, may diridistancia hale sa puesto ko. Pakalihis nin dikit na minutos pinaabot ko na si dinailan, linaag ko sa tungod ko, makimaluto baga ang dinailan. Igua pa pati nin iba (kamias), naglalana lana na ang guta. Saro sana man ang tataramon ta kayan para sa managom na pagkakan- puerte!

Sa laog nin beinte (20) dias, nagtrabaho ang grupo sa Urban Agri Demo Site and Training Center sa Barangay Balatas. Mala ta subago, may mga nag-istoria sako na inani na ninda ang saindang tinanom na pechay. Inani ninda pakalampas nin halos kinse (15) dias. Mahigos ang grupo, presentableng maray ang lugar. Magbisita kamo minsan kung gusto nindong mahiling ang saindang edible landscape design kan lugar.

Kan sarong aldaw, kaibahan ang satong mga amigong Taiwanese kan Taiwan Technical Mission, nagbisita kami sa Naga View Adventist College (NVAC) ta igua man duman nin mahiwas na agri demo-site na pinapadalagan kan Independent Component City Agriculture and Fishery Council (ICCAFC), City Agriculture Office (CAgO) asin kan NVAC. Sa presente dakul na High Value Crops ang nakatanom duman, may ube, pakwan, sili, mais, kalabasa, beans, okra asin iba pa.

Saro sa mga ginibo kan mga bisita iyo ang pagsukol gamit ang tester kan pH asin “hardness” kan tubig duman sa Panicuason. Naogma sinda sa resulta ta hababa ang nagrehistro sa “hardness” asin ang pH yaon sa 7.0. Duwang importanteng konsiderasyon sa properties kan tubig, asin ang daga nahiling kan grupo na maitom asin malumoy na buhaghag. Volcanic soil ang daga sa Panicuason, mataba asin haloy mag-mara.

Ngonian ko lang nabisto ang daga asin tubig sa Panicuason, dahil pa sa mga bisita ta hale sa ibang nacion. Masasabi na marhay na pag-tanuman asin pag-istaran ang lugar.

Kada bulan nin Hunyo, inoobserbaran ta ang Soil Conservation Month, digdi pinapahalagahan ang dakulang importancia kan daga sa agrikultura. Ang daga sarong buhay na baga, soil is a living thing. Kaya nanggad ang satong mga gawe sa pagprodusir nin kakanon, nagpopoon sa salud kan daga.

Ang sabi kayan kadtong sarong resource speaker mi sa organic agriculture, kung may diperensya ang daga, may diperensya man ang tinanom, asin kung may diperensya ang mga pananom, maresulta ini sa may diperensyang hayop asin tao. Domino effect. Sa pagtubod ko, naoobserbaran ta man ini sa panahon ngonian. Mga helang kan tinanom, hayop, asin tao. Iguang panibago kada sampulong taon. Yan ang realidad. Malinaw na ang gabos na bagay koronektado, magkakaugnay sabi sa kanta ni Joey Ayala.

Kung ang gabos na bagay konektado, dapat sana na igua kita nin pagmakulog. Ang pagmakulog na maresulta sa pagmangno asin pangangataman sa kung anong igua kita sa ibabaw kan kinaban.