Patis

Maaskad na title. Tataramon na nananamitan asin namamarong (word you can taste and smell). Kung dai mo naisip ang askad asin parong, baad may tada pa nin Covid ang isip mo. Suba lang.

Sa history, ang patis bako man sa Pilipinas nagpoon, bako ining imbentong Pinoy. Segun sa sakong simpleng research, nagpoon ini sa Mesopotamia asin Greece kan 1700 BCE, na ang apod garum. Sa China, nagluwas ini sa mga records kan 544 CE, asin ang apod ninda kochi.

Ano ta patis ang inooralayan ta sa kolumn para sa mga paraoma asin parasira? Hale man baga sa sira ang patis kaya konektado man. Alagad igua pa nin ibang rason kung tano ini ang napili kong pag-olayan. Ang mercado, ang tao, ang panahon asin ang paghera kan mga produkto. Change is constant ang sabi baga kayan.

Sa mga supermarket o groceries, kung naoobserbaran asin nadalan nindo sa mga documentaries, bakong gabos na patis parareho. May tunay na patis, may patis-patis. Ang tunay na patis nag-agi talaga sa fermentation process (pagburo) nin tunay na sira sa asin na nagkokonsumo nin halawig na panahon. Gurano kalawig? Siyam na bulan hanggang sarong taon, ang iba inaabot pang duwang taon. Garo kultura man nin toyo kan mga Hapon na minsan inaabot tolong taon.

Halawig ang duwang taon. Pag halawig ang oras na ginugugol sa proseso nin pagprodusir sa sarong negocio, halawig man ang haralatan kan kita, puera kung naka-schedule na ang volume o kantidad kan produkto sa kada taon. Kaya may mga negocio na nagbalyo sa paggibo nin patis-patis, makangirit sayudon, patis-patis, o sa mga labels fish-flavored sauce. Iba ang fish sauce sa fish-flavored sauce.

May shortcut ang gabos na bagay. Bako man maraot ang produktong inagi sa shortcut, basta ideklara sana sa mercado, tanganing bakong panloloko. Garo sana guta nin niyog, kan enot dai ko binsido kan coconut powder saka processed coconut milk, kadto de lata pa ang laganan. Ngonian naka pouch na, asin readily available sa mga groceries, naprobaran ko naman asin medio agid naman talaga sa totoong gutang niyog. Affordable man pati baga ang presyo.

Madali sana magkumbinse kan mga tao para ini ang bakalon asin ipanribay sa tunay na guta. Simple, dai ka na makudkod, dai ka na mapuga. Lalo na si mga nasa abroad na namimiss ang ginutaan na gulay o bicol express. Bakong eksaktong kapareho pero puede na. Garo sa clase, pasado.

Yan ang marketing, asin naoobserbaran na maray ini sa agrikultura, ang gabos na inaagihan kan produkto pakatapos ining anihon, inaapod na marketing services.

Mayo man giraray madaog sa tunay na guta. Dai naman kaipuhan magsangkay sa mga dating kudkudan kadto, may makina na naman, may hydraulic jack na nganing pampuga. High-tech naman.

Naghehera ang mga bagay segun sa pangangaipo kan negocio asin mga consumidores-tao. Iyo man ang agrikultura ta iyo ini ang pinaghahalean kan mga kinokonsumo tang produkto. Dai pang gayo kita nakakasabay sa dalagan ta dai kita nagbabase sa mercado kundi sa kung anong tanom kan kataid na puedeng sabayan. Mawot ta na magpoon kita kan pag-plano ni pagtanom sa pangangaipo kan mercado tanganing mas magrani kita sa kita sa pag-uma o pagsisira man.