Sa habi ng kulay, buhay ang lahi

Ni Jay-ar Nodalo

Maagang nagising si Amihan nang marinig niya ang mahinang tunog ng habihan sa bahay ng kaniyang lola. Habang sumisilip ang sinag ng araw sa bintana, tila sumasayaw ang makukulay na sinulid na nakahanay sa mesa.

“Lola, bakit po napakahalaga ng mga telang ito?” usisa niya.

Ngumiti ang matanda habang marahang hinihila ang sinulid. “Hindi lang ito tela, apo. Bawat kulay ay alaala ng ating mga ninuno.”

Tahimik na nakinig si Amihan.

“Itong pula,” sabi ng lola, “ay tapang ng ating mga ninuno. Ang berde ay paggalang sa kagubatan na nagbibigay-buhay sa atin. Ang bughaw naman ay pag-asa, tulad ng langit na lagi nating tinitingala.”

Hinawakan ni Amihan ang isang piraso ng telang bagong habi. “Kaya pala parang may kuwento ang bawat disenyo.”

“Tama ka,” tugon ng lola. “Kapag nakalimutan natin ang ating mga katutubong sining, unti-unti ring kukupas ang ating pagkakakilanlan.”

Kinabukasan, ipinakita ni Amihan ang hinabing tela sa kanilang paaralan bilang bahagi ng pagdiriwang ng Buwan ng Wika. Marami ang humanga sa makukulay na guhit at masalimuot na disenyo.

“Saan mo ito natutuhan?” tanong ng kaniyang guro.

“Sa aking lola,” buong pagmamalaking sagot niya. “Itinuro niya sa akin na ang tunay na yaman ay hindi nasusukat sa ginto kundi sa kulturang ipinapamana.”

Napangiti ang guro. “Ipagpatuloy mo iyan.”

Habang yakap ni Amihan ang hinabing tela, naunawaan niyang ang katutubong kulay ay hindi lamang nakikita sa mga sinulid. Nananahan ito sa bawat pusong marunong magmahal sa sariling kultura. Sa bawat hiblang pinagbubuklod ng sipag, paggalang, at alaala, patuloy na nabubuhay ang kuwento ng kanilang lahi—isang kuwentong kailanman ay hindi dapat kumupas.