Sa Isla

Marayo-rayo muna kita sa ciudad nin mga cuarenta minutos ang distancia na motorsiclo ang gamit na sasakyan. Maduman muna kita sa municipio nin Canaman ta igua man duman mga kaumahan asin mahiwas na salog.

Ang mahiwas na salog na binabalyo sa may bandang Brgy. Fundado pasiring sa Brgy. Barobaybay kan Magarao. Pag pasiring ka sa Brgy. (Isla) San Nicolas, mahalat ka nin huruhalawig na panahon sa pantalan kan Brgy. San Francisco. Madalang na ang biyahe lalo na pag aldaw nin Domingo, ta aldaw baga nin pahingalo.

Toninong ang pantalan sa San Francisco, minsan may mahihiling kang nakatambay sa shed, minsan may nagkakarigos o naglalaba sa kahiwasan kan salog. Kadaklan na beses pag naduman ako, alas dies pasado na nahale sa Naga. Naabot ako duman mga alas once o alas once y media. Maparangudto naman talaga iyo man ang idadayo.

May rason man pirmi kung tano alas dies pasado na co naduman, asin Sabado ang rason. Ang aldaw nin marhay na kamugtakan, may fellowship, may gimik, iristoriahan- na minsan sana man sa laog nin sarong semana.

Igua akong tinatanoman na lugar sa gilid kan salog duman sa San Nicolas, halos apat na taon naman ang nakaagi kan nagpoon ako. Mga native, endemic saka mga fruit trees ang tinanom ko duman. Malang garo na kadlagan ang lugar. Ang limpoy kan aratiles, ang nagbuburungang kamias o iba, bayabas, mga datihan nang lubi-lubi asin poon nin niyog na dagos-dagos ang bunga.

Siring sa pantalan, toninong man ang tanuman. Minsan may madadangog na makusog na videoke kung may okasyon sa mga harong na harani. Dai man nakakabulahaw, lalo na kung bako man sintonado ang boses kan nagkakanta.

Siguro nasambit ko na sa kolumn na ini ang parehong istoria kan saro sa mga paborito kong lugar digdi sa kinaban. May mga lugar na nagtutukdo nin leksyon sa kung ano ang simpleng pagbuhay, na dai man kaipuhan nin dakul na bagay. May mga lugar na ang darang mensahe iyo ang malinaw na dai man kaipuhan ang pagparapundar nin pagrorogaring sa ibabaw kan kinaban.

May mga lugar na matulod sa paghorop-horop sa mga agi-agi. Kung nakakaya kan ibang tao nin simple sana, ano ta garo dai ko kaya, ano ta maluya ini ginhawa? Ano ta minsan mas nakakatatak sa isip na dapat pirming bastante asin igua? Garo man aaragawan.

Ang pantalan kan San Nicolas, igua nin rebulto kan patron na santo na nakalaag sa arko kan barangay entrada sa may pantalan, asin ini tumbok kan kapilya.

Sa mga nadangog kong istoria, milagroso ang santo, ta kadtong mga panahon dakul nin buwaya na nakaistar sa mga kanipaan sa hababaw na parte kan salog. Ang debosyon ki San Nicolas ang nagpahale kan mga buwaya sa lugar, asin dai man nawara ang mga buwaya, naglipat lang daa kung saen.

Dai nindo ako pag hapoton kung napasaen ang mga datihan na hayop sa lugar, pero may kabisto ako na aram kung saen ang saindang nilipatan. Nagtatambay siya minsan duman sa pantalan, minsan nagkakarga nin container nin mineral water o sako nin paroy na bagong ani.

May idudugang akong istoria sa sunod kong surat digdi tungkol sa salog na gibo kan tao, salog na bako man dati, segun sa sarong historiador. Sibot ngonian ang mga semana ko, kaya hanggang digdi na sana muna.