Sibulyas Occidental Mindoro

Nadoble ang produksyon kan sibulyas sa Occidental Mindoro kan nakaaging taranuman ta nahiling ini nin marhay na ganancia kan mga paratanom duman. Nagresulta ini sa over-supply o surplus kan sibulyas sa saindang probinsya. Ini ang istoria ni Ms. Livelyn Castillo, ang lider kan Samahang Gumagawa Tungong Tagumpay Multipurpose Cooperative (sagutt mpc) kan Sablayan, Occidental Mindoro.

Saro sa mga solusyon na ginibo kan kooperatiba iyo ang pag-konektar sa DA Region 5 sa paagi kan Agribusiness and Marketing Assistance Division (DA AMAD) asin pagdara kan saindang suplay digdi sa Camarines Sur. Enot sinda nagbisita sa DA Regional Office, asin kan nabaretaan ta ini, inimbitaran ta ang koop na magpuesto man digdi sato.

Madali sindang kaolay. Kan aga kan Abril 27, nagabot ang 25 metros toneladas (metric tons) nin sibulyas digdi sa ciudad nin Naga, may puti asin pulang klase, Ang presyo P 35.00 hanggang P60.00 ang kilo, hababa nin lampas kabanga kan presyo sa mercado publico asin mga talipapa sa ciudad.

Guminarahe ang 10-wheeler truck asin nagbenta kan saindang darang produkto. Nagbisita liwat sainda sa DA Regional Office asin sa Albay para magbenta man duman. Tig-dies kilos asin beinte siete kilos ang saindang bentahan, mayo nin por kilo tanganing madali ang transaksyon.

Kan nag-olay mi ni Livelyn, nauyonan mi na sa mga masurunod na bulan, baad posible na magdagos-dagos na nin suplay nin sibulyas. Apuera kaya sa imported, norteng parte kan Pilipinas hale ang suplay ta, Nueva Ecija, Ilocos, Cagayan, asin iba pang probinsya.

Maski Mayo na ngonian, Abril muna pag-orolayan ta. Kan nakaaging bulan, nag-celebrar kita kan High Value Crops (HVCs) Month. Pag sinabing HVCs, para madaling magiromdoman, iyo ang gabos na pananom na bakong paroy saka mais apuera kan cassava. Ang sibulyas sarong halimbawa nin HVCs. Sa pag-celebrar kan HVCs tinatawanan ta nin importancia ang kontribusyon kaini sa ekonomiya.

Katakod kan pag-celebrar, nagpapasalamat kita sa Agricultural Training Institute (ATI) sa pamayo ni Dr. Joey Belarmino, ang Center Director asin pag-iriba sa tinao nindang training kan Abril 28 para sa satong mga paraoma asin paratanom gulay. Ang training manungod sa food processing lalo na kang mga gulay na oversupply, naging resource person kan training si Ms. Donz Ramos. Naggibo nin vegetable pasta, cupcakes saka polvoron na vegetable-based asin iba pa. Ang nasabing training kinondusir sa Veritas 98.3FM Hall (Radio Caritas Mariae) naging posible sa pag-asikaso kan grupo kan ATI, grupo kan City Agriculture Office (CAgO), asin pag-iriba kan Veritas 98.3FM sa pamayo ni Station Manager Fr. Conrad Ma. Flores.

Maogmang maobserbaran ang mga agencia, kooperatiba asin mga organisasyon nagtuturuwang-tuwang pasiring sa pagpakusog kan sektor kan agrikultura. Ini, samong pinagpapasalamat ta kaiba asin iribanan kita pasiring sa satong obheto.

Linkaging and collaboration ang mga termino sa Ingles kaining naoobseran tang pagtarabangan kan mga institusyon. Gabos may hineheras asin gabos may nahahamanan. Maski yaon kita sa panahon kita kan kainitan asin deklaradong El Niño, kita padagos na nagtatanom kan mga kolaborasyon na ini, asin masasabi ta nanggad na ini nagtatalubo kung ini napapakinabangan kan paraoma asin parasira. Siring sa tubig, dai kita makulang sa solusyon na ipapaabot sa sektor kan paraoma asin parasira.

Ngonian na bulan nin Mayo, iyo ang bulan kan mga paraoma asin parasira. Isini-celebrar ta sinda saindang ambag sa ekonomiya asin hapag kan kada pamilyang Pilipino. Sa saindang “noble” work, dai kita malingaw na magpasalamat sainda. Dakul paagi para maipahiling ang satong pag-apreciar sainda. Enot, itangkilik ta ang saindang produkto, ang saindang pinagalan. Ikaduwa, kung tama naman ang presyo, dai na magtawad. Ika-tolo, dai magsayang kakanon. Ang kada pagkakan na luwag sa kada lamesa, biyaya. Bunga kan aroaldaw na pagal asin espuerso sa uma asin mga siraan. Mabuhay ang mga paraoma asin parasira!